Hoe krijg je leerlingen zover dat ze uit zichzelf, met plezier en inzet, meedoen aan de gymles? Iedere leerkracht streeft naar leerlingen die intrinsiek gemotiveerd zijn. Een prachtig en wetenschappelijk onderbouwd handvat hiervoor is de zelfdeterminatietheorie van Deci en Ryan (1985). Maar hoe pas je deze theorie succesvol toe in de dynamiek van de gymzaal?
De drie psychologische basisbehoeften
Volgens de onderzoekers Deci en Ryan kan een docent de intrinsieke motivatie van leerlingen aanzienlijk bevorderen indien er succesvol wordt ingespeeld op drie fundamentele psychologische basisbehoeften. Wanneer deze behoeften vervuld zijn, floreren leerlingen.
Dit zijn de drie pijlers vertaald naar de gymles:
- Autonomie
De leerling heeft de vrijheid om een activiteit naar eigen inzicht te kunnen uitvoeren. Dit betekent dat de leerling daadwerkelijk invloed heeft op wat er gedaan wordt. In de dagelijkse praktijk is dit bijvoorbeeld goed terug te zien doordat de leerlingen op hun eigen manier mogen bewegen. - Competentie
Dit draait om het vertrouwen dat de leerling heeft in het eigen kunnen. Doordat de leerlingen op hun eigen manier mogen bewegen, kunnen zij veel beter op hun eigen niveau bewegen en succeservaringen opdoen. - Relatie (verbondenheid)
Dit gaat over sociale verbondenheid met de omgeving, ofwel vertrouwen hebben in anderen. Hierbij is een positief klimaat in de klas van enorm belang. Leerlingen moeten zich vrij voelen om vragen te stellen en zij mogen niet bang zijn om fouten te maken.
De kracht van een veilig leerklimaat
De verbondenheid en het opbouwen van sterke relaties vormen het fundament. Wanneer het bewegen plaatsvindt in een bevorderlijk pedagogisch klimaat, zullen de leerlingen zich namelijk pas écht veilig voelen in de groep. Deze factoren samen zijn zeer goede voorspellers voor de mate van intrinsieke motivatie.
De veranderende rol van de docent
Wanneer je als docent deze theorie omarmt, verandert de manier waarop je voor de groep staat. Als docent heb je tijd en overzicht nodig om een goed pedagogisch klimaat te waarborgen. Doordat leerlingen meer autonomie krijgen en zelfstandiger werken, heb je als docent vaker de mogelijkheid en de ruimte om specifieke leerlingen naar een hoger niveau te tillen. Dit kan bijvoorbeeld middels het principe van de zone van de naaste ontwikkeling of scaffolding van Vygotsky.
Door de theorie van Deci & Ryan bewust te integreren in uw lessen, creëert u een omgeving waarin iedere leerling zich gezien en competent voelt. Het resultaat? Een gymzaal vol gemotiveerde en zelfstandige bewegers!
